Euskaltzale 2.0
Euskal kulturaren eztabaidaguneaBisitari gutxi Iruña Veleian
Posted on August 08, 2010SOS Iruña Veleia-koek arkeologo berriek egiten ari omen diren sarraskia salatzen duten bitartean, Foru Aldundiak berriki birzabaldu du aztarnategi ezaguna, antza denez arrakasta gehiegirik gabe. Aurkakoa gertatuko balitz harrituko nintzateke, baina idatzitako guztiaren ostean zer espero zuen El Correo-ko Luis López-ek? jendean korrika bilduko zela aztarnategiaren inguruan suntsituriko erdi aroko horma bat eta mosaiko batzuk ikusteko?
Hau ez da Espainia izango, baina ezta Harvard eta Oxford, aztarnategiak erakargarri zuen gauza bakarra, publiko orokorrarentzat, noski, antzin euskaran idatziriko ostrakak ziren. Ez euskararen lehen arrastoak araban, askok oraindik ere zabaltzen duten moduan; baina bai lehen aditz eta esaldiak.
Mementu honetan zer da Veleia? jendeak ahaztu nahi duen zerbait, Zubialdeko koben parekoa. Baina politikarien zoritxarreko aztarnategiak interes historiko garrantzitsua du, lan asko dago egiteko eta Oiasso-ko Museoaren antzeko zerbait egin beharko dute ziurrenik, orain arteko pieza asko Bibat Museo berrian erakusten badira ere. Alegia, publikoarentzako oso erakargarri ez diren aurkikuntzak agertuko dira noizean behin, SOS Iruña Veleia-koek txikizioak salatuko dituzte egunkarietan, politikariren bat atera beharko da hauei erantzunez, etab.
Baina onar dezagun, herri hontan noiz agertzen da historia egunkarietan? alde (edo alderdi) bati komeni zaionean. Hori bihurtu da historia eta ez Zientziaren kasuan gertatzen hasi den bezalaxe, dibulgazio etengabea, espezializatua eta zorrotza behar duten kazetaritzaren atal bat, eztabaidak egon badauden arren. Hori bai, museoak barra-barra. Baina…ez naiz ohartu nire hatzek zer idatzi duten… kazetaritza espezializatua eta zorrotza. Utopia. Read the rest of this entry »
“Elikagai biologiko” eta hizkuntzaren beste zenbait perbertsio
Posted on April 05, 2010Hizkuntza, baina bereziki lexiko berria, nola eraikitzen den askotan misterio bat da eta beste askotan ezjakintasunaren adierazle paregabea. Honen adibide dugu elikagai biologiko (edo are okerrago elikagai organiko) bezalako espresio (?) arraroak.
Printzipioz elikagai organiko deritzo “organikoki” hazten diren elikagaiei (edo hori behintzat eu.wikipediak). Posible al da erredundantzia hobeagorik? uler nezake honelakoxe definizioa bat “modu tradizioanalean hazten diren elikagaiei…” baina “organikoki“??
Argi dezagun zerbait, espresio berriak sortzen direnean gutxienez koherentzia maila bat gorde behar dago. Ba al dago elikagai ez-organikorik gizakion dietan? ez, gatz-mineraletaz mintzo ez bagara, noski. Elikagai organikoez hitz egiten dugunean nire glukosa eta fotosintesia datorkit burura, alegia, materia organikoz osaturikoa. Baina gizakion eta ugaztunon, eta animalia guztion artean ez dago beste elikagairik, elikatzeko erabiltzen ditugun produktuak organikoak dira. Hau da, beste izaki bizidun batetik datozte, hidrogenodun karbono kate bat izaten da oinarria, etab.
Zein zentzu izan dezake beraz pestizidarik ez duen elikagai bati “organiko” deitzeak? pestizidak botaz gero elikagai “ez-organiko” batean bihurtuko dugu? Edonola ere, elikagai biologiko ez da konponbide askoz hobea, elikagaiak definizioz izaki bizidun batetik datoz, biologikoak dira nahitaez. Bestalde, ez pentsa elikagai hauek euren kabuz hazten direnik, hala balitz organikoren beste adieretako batez baliatuz, agian erabil genezake, ohiko nekazaritzaren bitartez hazten dira.
Hazteko ez da ongarri artifizialik erabiliko, ezta pestizidarik, ezta pentsu artifiziala emango, ados, baina biologikoak dira, izaki bizidunetik datozen heinean, eta are gehiago, organikoak dira! nola ez dira organikoak izango polisakaridoz osaturik baldin badaude? Supermerkatuan saltzen diren produktuak enpresa batek egingo balitu artifizialki, beno, isildu egingo nintzateke, baina enpresa horiek elikagai organikoak erabiltzen dituzte. Yogurta “ez-organikoak” egotea posible al da?
Oraingoz behintzat, ez. Jaten dugun [ia] oro organikoa eta biologikoa da definizioz,.
ETB-2ren gainbeherak bere horretan jarraitzen du
Posted on April 05, 2010Sofres, EGM eta CIES-en arabera 2010eko martxoan %0.6 behera egin du ETB2ko ikusleriak, %10.9raino iritsi delarik DEIAk dioenaren arabera. Eta askoren aburuz Champion’s League-aren partidu (garestei) zor zaie gehiago ez jaitsi izana.
Emaitza txarrak daudenean zer egin behar den ondo dakite EITBko zuzendari berriek, Rosa Díez Urrestarazuren arabera Euskadi Irratiko kolaboratzaileen erdia kaleratu egingo ditu eta Radio Euskadi antzeko, programak ixten hasiak dira eta bi kaleratu egon dira dagoeneko. Eta programa zaharrak ordezkatzeko Alberto Surio y Miguel Angel Idigorasek egindako saiakerek ez dute emaitza onik izan.
Oscar Terol-en Uyyyyy! programak bere azken emanaldian %8an gelditu zen, aurreko asteetan %14.3ra iritsi bazen ere. Kresala, Antxon Urrusoloren programa berriak, etab.ek ez dituzten espero ziren emaitzak eman ezta ere eta Teleberriek ere behera egin dute.
Zer dela eta honelako gainbehera EITBn?
Ez da kazetaria ezta soziologoa izan behar EITBren ikusleen profila zehazteko:
- ETB1 haur/nerabeak eta gazte euskaldunak —> marrazki bizidunak, anime eta arratsalde-gau partean txapelketa eta eztabaida programak gustoko izan ditzatekenak
- ETB2 gazte eta heldu abertzaleak (edo euskaltzaleak behintzat) —> alegia, beste kanal guztietan ematen ez den informazioaren bila dabiltzanak, alegia, Euskal Herriari dagokiona.
Matizazioak egin daitezke, baina EITB2-ko Teleberria ikusten duten gehienek Espainiar estatuko berriak ikusteko nahigo dute Telecinco ikusi, ETIB2 baino. Azken finean Teleberriak Euskal Herrian gertatzen dena jasotzen baitu eta gainera ia mementuan. Nola jakiten genuen Batasunarekin elkarrizketak nola zihoazten? ba Teleberrian harrapatzen zuen ezker abertzaleko kide bati egiten zioten elkarrizketa edo hitzak botatzen zituztenean. Hori jakiteko egunkari bat erosi behar badute, egunkaria erosi eta Telecinco jarriko dute, azken finean Teleberri berriaren oso antzeko da.
Bestalde, ETB3ren jomuga zein den jendeak ez du batere garbi, eta zuzendariek ezta ere: kultura eta gazte-programak edo marrazki bizidunak? X. Irizarrek lehengoan ZuZeun ETB3ko 14 ordu marrazki bizidunentzat soilik izango zirela salatzen zuen arrazoi osoz. Zer dela eta ez dute behingoagatik programazio finko bat uzten? marrazki bizidunak jarri behar badira (jendeak hala nahi duelako) ez jarri 8 urtetako umeentzako marrazki bizidunak, kalitatezko anime piska bat jarri. Badakigu berezko programak egitea eta aurrera ateratzea ez dela erraza baina, baina Teknopolis eta Sautrela ezin ahal dira piska bat gehiago luzatu?
Ezin al da Punset-en Redes-en antzeko bat egin ETB3rako? ziur ez dela oso garesti eta zientzia gizon (eta andre) interesgarriei elkarrizketak egin besterik ez dago. Behar izanez gero eman 2 ordu Etxenikeri, baina 14 ordu marrazki bizidunetan gehiegizkoa da. Eta esan bezala, marrazki bizidunak jarri behar badira, egon badira gazteentzako animeak (adib. Bleach, Evangelion, Van Helsing, Fruits Baskets), baina ETB3 ez da haurrentzako, edo ez luke izan behar. Haurrek badute ETB1, utzi zeozer gazteontzako.
Baina hasi besterik ez da, EITBren bulegoa Iparraldean itxi berri dute, Nafarroan azkenean ez dakite ikusiko ahal izango den ala ez, etabar luze, bat kontratazio berriak egiten dituzten zuzendariek euskaraz ez jakitea bezala, etab.
Zoritxarrez…jarraituko du…
Iñaki Ugarteburu lehiaketaren ekarpenak wikipedian
Posted on April 04, 2010Egun batzuk igaro dira dagoeneko Azkue Fundazioak, Osasungoa Euskalduntzeko Erakundeak eta Bizkaiko Aldundiak euskarazko wikipedian antolaturiko lehiaketaren epea itxi zenetik. Eta bada eu.wikipediari egindako ekarpenak aztertzeko garaia, erabiltzaile eta artikulu izenik esan gabe noski, epai-mahaiak irabazleen izenak esaten ez dituen bitartean.
1. Parte-hartzaile kopurua: egia esan artikulu kopuruak du garrantzi gehiago, baina nahiko irizpide adierazgarria dugu zein nolako arrakasta izan duen jakiteko. 10 parte-hartzaileetara iritsi dira justu-justu. Hau ona edo txarra al da? lehen aldia izan denez balorazio gutxi egin daitezke, beti lehen alditan jende nahiko gutxik parte hartzen baitu eta lehiaketa hau oso “bideratua” baitzegoen. Alegia, nire aburu xumean hala izan behar duen arren, nahiko mugaturik zegoen, osasun arloan eu.wikipedian egindako ekarpen onenak saritzen dituelako. Eta hala ere, esan beharra dago, parte-hartzaile gehienak (%90) berriak zirela wikipedian.
2. Erakarpen indarra: egia esan nahiko zail ikusten dut parte-hartzaileak wikipedian gera daitezen, ez zen sariaren helburua, noski, baina eskertzekoa litzateke baten bat geldituko balitz. Edonola ere, nahiko zail da sari baten lehian izan den norbait musu truk lan egin dezan konbentzitzea. Baina gogora dezegun hortan oinarritzen direla mundu osoko wikipediak, besteekin elkarlanean eta ezerren truke jakintza sareratzean.
3. Ekarpenen kalitatea: denak erabiltzaile berriak izateko ziurrenik nabarmentzekoena hau izan da, sortu diren artikuluen erdiak edo tamaina handikoak izan dira, nahiko handikoak esango nuke. Erreferentziak ere erabili dituzte, gehienetan irudiak txertaturik daude, eta zenbaitetan infotaulak ere aurki daitezke, wikipedia ezagutzen ez duenarentzat erabiltzen nahiko zail direnak erabiltzen. Baina beti egon behar du alde txar bat: gehienek ez dute kategori (xume) bat jartzen jakin ezta interwiki eta barne loturak. Eta egia esan garrantzizko puntuak dira, wikiformatuaren oinarrietako bat barne loturak direlako, esteka urdin itxurako horiek. Edonola ere wikipedia hobekien ezagutzen duten erabiltzaile eta administratzaileek noizean behin lagundu behar izan duten arren, kalitatezko artikuluak egin dira.
4. Bestelako ekarpenak: artikulu on bat eraikitzerakoan ez da artikulu bakar bat eraikitzen orokorrean wikipedian, ahal den heinean artikulu horren inguruan beste txikiago batzuk eraikitzen dira, alegia, ez du zentzurik Gizonezkoen antzutasunaz artikulu bat idaztea espermatozoide bat zer den azaltzen duen artikulurik ez badago, barne lotura bat jartzerakoan gorriz geldituko delako. Horrexegatik zirriborro edo tamaina txikiko artikulu batzuk sortzen dira, norbaitek beste mementu batean jarrai ditzakeenak. Ziurrenik hau izan da gutxien begiratu duten puntua parte-hartzaileek, ezagutzen ez zutelako nire ustetan.
Ondorioz, lehen aldia izateko artikulu nahikotxo eta kalitatezkoa sortu direla esan beharra dago, wikiformatua mantentzerako orduan akatsak egon direla esan beharra badago ere. Esperientzia oso positiboa izan da, bereziki aurretik egon diren saiakerekin alderatuz, ez baita bandalismorik egon, administratzaileek ez dutelako erabiltzaile berrien atzetik egon behar izan, etab.
Berritze lanetan
Posted on April 02, 2010Ikusi ahal izango duzuenez bloga goitik behera aldatzen eta eguneratzen ari naiz, ez dauka aurrekoarekin zerikusirik eta printzipioz hori da helburua. Bilblogari saria irabazi nuenetik buruan bueltaka nuen ideietako bat zen eta beno, sariko dirua zerbaitetan inbertitu beharra nuen. Emaitza ez da munduko onena eta askoz hobea izan daiteke, baina hasteko nik uste ez dagoela.
Blog/Kazeta honen helburua printzipioz Euskal Kultura deitzen dugun gauza abstraktu horri buruz hitz egin eta eztabaidatzea da, besterik ez. Ez da edonolako mugimenduren erdigunea izan nahi, eztabaidagune ireki bat soilik eta hortarako batek baino gehiagok kendu ezin dituen militantearen betaurrekoak kentzea eskertuko nioke.
Besterik gabe, eta berritze lanengatik barkamenak aldez aurretik eskatuz,
Euskaltzale 2.0
(aurreko bloga http://euskaltzale.jimdo.com/ hemen ikus dezakezue)
“Acentos perdidos” proiektua: ez al du euskarak antzekorik behar?
Posted on April 01, 2010Aski jakina da uda iristean berriak bat-batean agortu egiten direla eta erredakzioetan gelditzen diren kazetariak irudimenari edo albiste tontoei leku utzi behar izaten diotela. Egia esan, neure aburuz berri (edo zahar) gehienak gaizki ulerturiko birtziklapen baten fruitu besterik ez dira, albiste bera hilabete eta telebista saio ezberdinetan ikusi baitut, internet-eko meneame, soitu eta antzeko gune guztiak ez aipatzearren.
Baina nola ez, gaztelera “onaren” zuzentasuna aldarrikatzen duen euskaldun (edo euskotar?) batek geureEl Correo-ren atentzioa deitu du edo agian ez zuen zer kaleratu, NaBai-ko espioien istorioak ez dira nahikoa intriganteak Zulaicaren proiektuarekin alderatuz. Ironia, sarkasmoa edo dena-delakoa alde batera utziz, eta artikulua irakurri ostean bukaeran erreferentzia interesgarri bat irakurri euskal blogosferaren inguruan:
«Hay blogs en euskera que barajan adoptar una iniciativa parecida para corregir los errores propios del idioma vasco. No hay tildes, pero sí se llegan a dar otro tipo de confusiones»
Onartu beharra daukat ez dudala filoblogian edo bestelakoetan antzekorik irakurri (ez volgako batelari edoAnjel Lertxundiren blog-etan, noizean behin irakurtzen ditudanak), baina ezagutzen nituen “euskara bantua”ren gehiegikeriak salatu edo aurkezten zituzten blog eta erabiltzaileak. Onenen artean Teknopatarengaleria dugu eta behean txertatzen dizuedan irudian ikus dezakezue hiztegian agertzen den lehen hitzak erabiltzeak dituen ondorioak, jarraian dauden azalpenak (edo definizioak) eta adibideak irakurtzen ez badira bereziki:

Zoritxarrez (izan gaitezen franko, zorionez) euskarak ez dugu tilderik erabiltzen, beraz alde batera utzi beharko dugu itsasgarriak eta horrelakoak jartzen hastea. Eta itsasgarriak jarriko balira “euskara bantua” edo antzeko zerbait esan beharko lukete, ez da bideragarria akats bakoitzarentzat “pegatak” egitea. Bestalde ekologistak agian haserretu egingo lirateke, beraz agian (eta horixe besterik ez diot, agian) interesgarri litzateke blog edo argazki bilduma antzeko bat osatzea denon artean. Ekimena xumeago izango zen, baina errealistagoa (agian).
Bestalde, kontuan hartu beharrekoak lirateke euskarak propio dituen zenbait arazo, horietariko bat zuzentasun gramatikala beti zehaztea ez dela batere erraza, bereziki euskal filologiako ikasketak ez badituzu. Itzulpen traketsak salatzea erraza izan daitekeen arren, sintaxiarekin egiten diren zenbait barrabaskeria ez dira batzuontzako (neu barne) hain deigarriak. Beno, ideia jaurti jaurti dut, eta nork jasotzen duen.
*benetan diot, berebizikoa da euskaldun ez diren ‘vasco’-entzako etnonimo dezente bat aurkitzea, ahal izanez gero euskaldunen antzinako ustezko siniskeriei erreferentziarik egingo ez diona, “euskaditar” edo antzeko zeozer






